De EuroHPC-verordening stelt eisen aan eigendom, operatie en toegang van AI-gigafabrieken via het Hosting Agreement (Article 12b). Maar wetgeving alleen is niet genoeg: structuur is nodig. Zonder de juiste eigendomsstructuur kunnen strategische assets alsnog in buitenlandse handen terechtkomen, ongeacht de intenties van de oorspronkelijke oprichters.
Open Future analyseert in hun rapport "Who Controls Europe's AI Future?" de risico's van buitenlands eigendom van Europese AI-infrastructuur. De conclusie is helder: eigendomsstructuur bepaalt wie de spelregels schrijft. Wie de infrastructuur bezit, bepaalt wie er toegang toe heeft, welke data er verwerkt worden en welke waarden er worden beschermd.
Steward ownership (de rentmeestervennootschap) biedt structurele bescherming. In dit model kan de organisatie niet worden verkocht aan niet-Europese partijen. Winst wordt hergeïnvesteerd in de publieke missie, niet uitgekeerd aan aandeelhouders. De zeggenschap blijft bij de mensen die de missie dragen, niet bij degenen die het meeste kapitaal inbrengen.
Nederland werkt al aan wetgeving voor de rentmeestervennootschap, zoals vastgelegd in het coalitieakkoord 2026-2030 "Aan de slag". Dit maakt het juridisch mogelijk om eigendomsstructuren te creëren die bestand zijn tegen vijandige overnames. Het is een uniek instrument dat nergens anders in Europa in deze vorm beschikbaar is.
De les van Nexperia maakt dit concreet: een Nederlands chipbedrijf kwam via een buitenlandse overname onder druk. Beloften over eigendom bleken onvoldoende. Alleen structurele bescherming biedt zekerheid. Dit voorbeeld laat zien wat er op het spel staat wanneer strategische technologie-infrastructuur niet adequaat wordt beschermd.
Sovereign AI-Grid richt zijn governance in volgens steward-ownership-principes; de wettelijke rechtsvorm (rentmeestervennootschap) is in voorbereiding. Zoals de Raad van de EU bevestigde: de bescherming van strategische belangen is essentieel voor het slagen van de AI-gigafabrieken. Ons governance-model is ontworpen om deze bescherming niet als belofte, maar als structuur te borgen.
“Wij willen Europees eigendom niet als belofte, maar als structuur borgen.”
Lees meer over ons consortium of word partner.